Fihi Ma Fih Hangi Yayınevinden Okunmalı?
İzmir’de bir kafede oturuyorum, belki bir simit var elimde, belki de çay… Yine de şu an aklımda olan tek şey, Fihi ma Fih. Evet, Hazreti Mevlana’nın ünlü eserinin, “Fihi Ma Fih” kitabının hangi yayınevinden alınması gerektiği. Çünkü her yayınevinin kendi tarzı var, ve ben de kendi tarzımı arayarak, “Bu kitap en doğru şekilde hangi yayınevinden okunur?” sorusuna kafa yoruyorum. Şimdi, açıkçası bu yazıda sana net bir öneri vereceğim. Ama dikkat et, bu yalnızca benim kişisel fikrim; herkesin zevki farklı, sonuçta kitap meselesi bu, herkesin içinde bir tartışma var.
Fihi Ma Fih: Ne Yapmalı, Ne Okumalı?
Fihi ma Fih, Mevlana’nın sohbetlerinin derlendiği bir eser. Kitap, hakikat arayışında olanlara yönelik derin düşünceler ve öğretiler sunuyor. Ancak şu var ki, Fihi ma Fih bir yandan kolayca okunabilirken, diğer yandan çok derin ve sembolizmle dolu. Anlamak için biraz çaba harcamanız gerekiyor. Bu yüzden, bir yayınevinin baskısı, okur için önemli bir fark yaratabilir. Kitabı “al, oku, bitti” yaklaşımıyla ele alırsan yanlış yaparsın. Bu eser, okurun anlayış seviyesine göre farklı algılanabilir.
Fihi Ma Fih Hangi Yayınevinden Alınmalı?
Bu soruya gelince, birkaç yayınevi var ki; bunlar Fihi ma Fih’i bastı, bir kısmı oldukça başarılı, bazıları ise… Eh, biraz hayal kırıklığı. Hadi başlayalım, eleştirelim.
1. Klasikleşmiş Edebiyatçı Yayınevleri (Yapı Kredi, Can Yayınları)
Eğer klasik bir Mevlana okuması istiyorsanız, Yapı Kredi ya da Can Yayınları’nı tercih edebilirsiniz. Bu yayınevlerinin baskıları genellikle metne sadık kalır ve dili oldukça anlaşılırdır. Fihi ma Fih’i okurken, bir anlam karmaşası yaşamak istemiyorsanız, bu yayınevlerinin basımlarını tercih edebilirsiniz. Bu baskılarda bir “devamlılık” ve “sistematik bir anlatım” görmek mümkündür.
Ama… İşte ama! Şimdi burada bir eleştiri yapacağım: Bu yayınevlerinin baskıları, bazıları için biraz kuru gelebilir. Düşünsenize, Mevlana’nın dilindeki o derin manevi anlamları yakalamaya çalışıyorsunuz ama kitabın dilinden bir tuhaflık hissediyorsunuz. Hani bir şey eksikmiş gibi. Biraz daha renkli ve şiirsel bir üslup istesek de, maalesef bulamıyoruz.
2. İz Yayıncılık – Modernleşme Arayışı
İz Yayıncılık ise biraz daha farklı bir yaklaşım sunuyor. Yani “Mevlana’yı biraz daha modernleştirsek nasıl olur?” diye düşünenler için ideal bir yayınevi. Burada, dili güncel hayata daha yakın bir şekilde aktararak, bir tür “yeni nesil” okuma deneyimi sunuyorlar. Mevlana’nın hikmetli sözlerini alıp, modern bir dilde sunmak biraz cesurca. Ama cesaretinden dolayı takdir edilmesi gereken bir yayınevi. Eğer eserin sadece anlamını değil, aynı zamanda metnin ruhunu da daha genç bir şekilde hissetmek istiyorsanız, İz Yayıncılık’ın baskılarına göz atmak yerinde olabilir.
Tabii, bu noktada şunu unutmamak lazım: Herkesin modern okuma isteği aynı değil. Kimileri bu modernize edilmiş metinleri “yeni gereksiz modalar” olarak görebilir. Hani Mevlana’nın dilini sadeleştirip “Fihi Ma Fih”i popüler kültürle harmanlamak, biraz fazla olabilir.
3. Kültür Yayınları ve Akılcı Yaklaşım
Bir de Kültür Yayınları var. Fihi ma Fih’in çok sadeleştirilmeden, aslına sadık bir şekilde okurlara sunulmasını isteyenlerin tercihi olabilir. Bu yayınevi, metnin her bir kelimesinin altına anlam açıklamaları ve şerhler koyarak, daha derin bir anlayış sağlıyor. Bunu kesinlikle takdir ediyorum çünkü okurken bir sürü karmaşık düşüncenin içinden geçmek zorunda kalıyorsunuz. Eğer Fihi ma Fih’in anlam dünyasına adım atmak istiyorsanız, her bir kelimenin ne anlama geldiğini görmek istersiniz. Kültür Yayınları tam da burada devreye giriyor.
Ancak şunu da söylemeliyim ki, bazen okuma süreci bu kadar ağır olabilir. Her şeyi bilmek, her şeyi öğrenmek isteyebilirsiniz; ama bu tarz kitaplarda bazen biraz bilinçli bir “belirsizlik” bırakmak da gerekebilir. Yani, Kültür Yayınları’ndaki bu şerhler ve açıklamalar, bazı okuyucular için fazla detaya girmeye neden olabilir.
4. Özgün Yorumlar: Altın Kitaplar, İş Bankası Yayınları
Ve geliyoruz en özgün olanlara: Altın Kitaplar ve İş Bankası Yayınları. Bu yayınevleri, Fihi ma Fih’i çok farklı bir biçimde sunuyorlar. Metinleri oldukça sadeleştirilmiş ve bazen yorumlarla bezeli. Ancak… Bu sadeleştirme bazen orijinal metnin ruhunu zedeleyebiliyor. Bazı okurlar, bu tür baskılarda “Mevlana’nın özünden ne kaldı?” diye sorabilir. Altın Kitaplar veya İş Bankası, belki de Fihi ma Fih’i herkesin rahatça okuyabileceği bir hale getirmek istiyor. Ama bu durumda derinlik kayboluyor.
Yani, burada da bir ikilem var: Ya Mevlana’nın özünü kaybetmeden “tam” bir okuma yapacaksınız, ya da kitaptan büyük bir anlam çıkararak, “çok okunan” ama “derinliği eksik” bir metinle karşılaşacaksınız.
Fihi Ma Fih Hangi Yayınevinden Okunmalı: Nihai Sonuç
Bu yazının sonuna gelirken, gerçekten zor bir soruyla karşı karşıya kaldım: Hangi yayınevi doğru? Gerçekten de her yayınevinin kendine özgü artıları ve eksileri var. Birinde anlamın derinliklerine inersiniz, diğerinde metin daha anlaşılır ve modern bir dille aktarılır. Ama hepsinde de bir eksiklik var.
Sonuç olarak şunu diyebilirim: Eğer klasik bir Mevlana okuması yapmayı hedefliyorsanız ve metnin özünü kaybetmek istemiyorsanız, Yapı Kredi ya da Can Yayınları doğru tercih olacaktır. Ama eğer biraz da modernleştirilmiş bir dokunuş arıyorsanız, İz Yayıncılık’ın farkına varabilirsiniz. Özetle, Fihi ma Fih’in hangi yayınevinden okunacağı, okurun tercihine bağlı olarak şekilleniyor. Bu kitap, bir kere başladığınızda anlam dünyası içinde kaybolacağınız bir eser. O yüzden kimin yayınevinin daha iyi olduğunu tartışmak yerine, belki de şunu sormak lazım: Bu metnin bana ne kattığı daha önemli değil mi?