46’lık Kime Denir? Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme
İstanbul’un sokaklarında, toplu taşımada veya işyerlerinde bazen bir kelime, bazen bir bakış, bazen de bir durum beni durup düşünmeye sevk eder. Geçen gün, toplu taşımada bir grup genç adamın “46’lık kime denir?” sorusunu duyduğumda, bu basit gibi görünen ifadenin aslında çok derin ve toplumsal anlamlar taşıdığını fark ettim. Hangi yaşa, hangi toplumsal cinsiyete, hangi sosyal sınıfa sahip olduğun, bu tür ifadelerin nasıl kullanıldığını ve sizin bu kavramlarla nasıl ilişkilendirildiğinizi şekillendiriyor. Bu yazıda, “46’lık kime denir?” sorusunu toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından ele alacak ve farklı grupların nasıl etkilendiğini kendi gözlemlerimle bağdaştırarak inceleyeceğim.
46’lık Ne Demek, Gerçekten?
Öncelikle, “46’lık” teriminin ne anlama geldiğiyle başlayalım. Çoğunlukla, yaşlılıkla ilişkilendirilen bu kavram, toplumsal olarak belirli bir yaşa gelmiş ve “gençlik” dönemini geride bırakmış bireyleri tanımlamak için kullanılabiliyor. Ancak bu tanımlama, ne yazık ki sadece fiziksel yaşla sınırlı değil. Çoğu zaman, bu tür ifadeler, bir kişinin yaşını, davranışlarını, hatta bazen de toplumsal rolünü kısıtlayan bir etiket haline gelebiliyor.
Toplumsal cinsiyet açısından baktığımızda, “46’lık kime denir?” sorusu, hem erkekler hem de kadınlar için farklı anlamlar taşıyabilir. Çünkü toplum, kadınların ve erkeklerin yaşlarını farklı şekillerde algılar. Kadınlar için 40’lı yaşlar, genellikle toplumsal baskılar ve cinsiyetçi normlar nedeniyle “geçmiş” olarak kabul edilirken, erkekler için bu yaşlar hala “olgunluk” olarak kabul edilebilir. Yani, aynı yaşta olan bir erkek ve bir kadının toplumsal olarak nasıl algılandığı bambaşka olabilir.
Kadınlar ve Toplumsal Cinsiyet Normları
Geçenlerde bir arkadaşım, toplu taşımada gözlemlediğim bir durumu anlattı. Kadın, 45 yaşında ve ilk kez iş bulmuş. Ailesinin desteği olmadan, kendi başına ayakta durmaya çalışan biri. Ama çevresindeki insanların, özellikle de erkeklerin “46’lık kime denir?” bakışları, ona sadece yaşını değil, kadın olarak başarılı olma çabalarını da sorgulayan bir bakış açısı getirdi. Çünkü kadın, genellikle “geç” kalmış, “fazla” olgunlaşmış olarak görülüyor, oysa erkekler aynı yaştayken “olgunlaşmış” ve “deneyimli” olarak algılanabiliyor.
Toplumsal cinsiyet normları, kadınları genellikle genç ve fiziksel olarak çekici olmaya zorlar. Bir kadın 40’lı yaşlara geldiğinde, bazen bu beklentilerin bir sonucu olarak “46’lık” gibi etiketlerle tanımlanabiliyor. Bu durum, kadının toplumsal değerini olumsuz etkileyebiliyor. Erkekler içinse, 46’lık ya da 50’li yaşlar genellikle “değerli” bir yaş dönemi olarak kabul edilir.
Erkekler ve 46’lık Kavramı
Sokakta, işyerinde veya sosyal medyada erkekler için de “46’lık kime denir?” ifadesinin farklı anlamları olabilir. Birçok erkek, 40’lı yaşlarına geldiğinde, toplumsal olarak daha fazla saygı görmekte ve deneyimlerine değer verilmektedir. “46’lık” ifadesi, genellikle olgunluk ve olgun bir kişiliğin simgesi olarak algılanır. Ancak bu, kadınların yaşadığı baskılarla çok farklı bir deneyimdir.
Bir erkek 46 yaşında olduğu zaman, artık toplumda daha fazla kabul görmeye başlar. Çünkü erkeklerin yaşları genellikle deneyimle, güçle ve başarıyla ilişkilendirilir. Bu nedenle, 46 yaşındaki bir erkek, toplumsal olarak genellikle “tam olgunlaşmış” ve “yapabileceği her şeyi başarmış” biri olarak algılanır. Kadınlar içinse 40’lı yaşlar bir “geçmiş” dönemi olabilirken, erkekler için bu yaşlar daha çok “gelecek” vadeden bir dönemin başlangıcını işaret eder.
Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bakış
Gözlemlerime göre, toplumdaki bu ikili cinsiyet rollerinden kaynaklanan baskılar, sadece kadınlar ve erkekler için değil, aynı zamanda farklı cinsel yönelimlere sahip bireyler için de sorun teşkil edebiliyor. “46’lık” ifadesi, toplumsal normları aşmak isteyen, özgürlüğünü ve kimliğini kutlamak isteyen bir birey için sınırlayıcı olabilir. Cinsel yönelim veya kimlik farkı gözetmeden, her birey “46’lık” tabiriyle daha fazla özgürlük, eşitlik ve çeşitlilik talep edebilir.
Bir gün, bir arkadaşımın LGBTQ+ etkinliklerinden biriyle ilgili yazdığı bir yazıyı okurken, bu tür etiketlerin ve baskıların sadece cinsiyet değil, kimlik üzerinden de nasıl yerleştiğini fark ettim. Toplum, bu tür etiketlerle insanları sınırlandırıyor, oysa herkesin bir hayatı ve kendini tanıma süreci var. Bu nedenle, “46’lık kime denir?” sorusunu sadece yaş ve cinsiyet perspektifinden değil, aynı zamanda kimlik, özgürlük ve çeşitlilik açısından da düşünmek gerekir.
Sonuç: 46’lık Kime Denir?
Sokaklarda gördüğüm her sahne, işyerinde gözlemlediğim her durum bana farklı şeyler anlatıyor. 46 yaşındaki bir kadına “46’lık kime denir?” sorusunun sorulması, onu sadece yaşına göre tanımlamak yerine, ona bir kimlik, bir etiket yapıştırmak anlamına gelir. Erkekler için ise aynı yaş, olgunluk ve güç simgesi olabilir. Ancak bu tür etiketlerin hepsi sınırlayıcıdır. Toplumsal cinsiyet, kimlik ve çeşitlilik perspektifinden bakıldığında, “46’lık” gibi ifadeler insanların yaşamlarını kısıtlayan, onları kalıplara sokan ve farklılıklarını görünmez kılan bir bakış açısını güçlendirir.
Bu yüzden, “46’lık kime denir?” sorusu, her birimizin üzerinde düşünmesi gereken, toplumsal normları ve cinsiyetçi kalıpları sorgulamamız için bir fırsat olabilir. Çünkü, yaş ve kimlik bir insanı tanımlamaz. Her birey, kendi kimliğini ve değerini kendisi belirler.